Sự quan trọng của tư duy phản biện (critical thinking)

Nếu bạn muốn trở thành một Tester thực thụ và thăng tiến trong nghề kiểm thử, thì là kỹ năng không thể không rèn luyện.

Tư duy phản biện (critical thinking) là một quá trình tư duy nhằm chất vấn các giả định hay giả thiết. Đó là cách để khẳng định rằng một nhận định nào đó là đúng hay sai. Tố chất này là thành tố quan trọng của mọi nghề nghiệp chuyên môn, và nghề Testing không phải là một ngoại lệ.


Tư duy phản biện trong kiểm thử phần mềm

Anh Huỳnh Công Thành – Người sáng lập của AskTester.com, với 10 năm kinh nghiệm trong nghề – khẳng định tố chất quan trọng trong nghề đó là kỹ năng đặt câu hỏi.

Tester không chỉ gói gói trong việc xác nhận sản phẩm có vận hành đúng theo yêu cầu khách hàng hay không, mà còn là đánh giá xem những yêu cầu đó có hợp lý hay chưa dưới góc nhìn người dùng.

Tư duy phản biện, hay việc đặt câu hỏi, sẽ giúp gợi mở nhiều vấn đề quan trọng của sản phẩm. Từ đó nó giúp cung cấp thông tin đầy đủ cho sản phẩm hoặc quản lý dự án, để đánh giá đúng về tình trạng sản phẩm.

Ví dụ, khi nhận yêu cầu test một sản phẩm, đa số tester chỉ dừng ở việc nhận yêu cầu, viết và chạy test case. Nếu sản phẩm vận hành đúng theo yêu cầu đặc tả ban đầu thi Test Case đó được gắn là “Passed”. Thế nhưng, nếu quá trình test gặp rắc rối hay kết quả không đạt thì sao? Lúc này, người kiểm thử cần đặt cho mình những câu hỏi sau:

Tại sao tính năng này được thiết kế như vậy?
Nó giúp gì cho mọi người?
Sẽ thế nào nếu người dùng làm X thay vì Y sau đó làm Z?
Tư duy phản biện có lẽ là bản chất quan trọng của kiểm thử. Tester có tay nghề phải bắt lỗi một sản phẩm hoặc một yêu cầu thông qua phân tích và phản xạ, phải vừa nhìn thấy cả một bức tranh lớn vừa không quên nhìn vào những mảnh ghép nhỏ, phải thiết kế các bài kiểm tra phù hợp với các mục tiêu của dự án… Tất cả những lý tưởng đó sẽ được thực hiện trên cơ sở tư duy phản biện mạnh mẽ. (Tìm kiếm cơ hội tuyển dụng Tester trên )

Rèn luyện tư duy phản biện

Vậy làm thế nào để các tester rèn luyện được tư duy phản biệt? Có hàng trăm cách có thể giúp họ, và dưới đây là 4 phương pháp hiệu quả.

1. Hỏi các câu hỏi cơ bản

“Thế giới rất phức tạp. Nhưng liệu mọi vấn đề đều đòi hỏi một giải pháp phức tạp?” – Stephen J. Dubner

Đôi khi chúng ta suy nghĩ và lí giải quá phức tạp cho một câu hỏi vốn rất đơn giản. Để tránh điều này, các tester đừng quên các câu hỏi cơ bản bạn: Bạn đã biết gì về sản phẩm này? Làm sao bạn biết điều đó? Bạn đang cố gắng để chứng minh, bác bỏ,… điều gì về sản phẩm này?

Một số giải pháp ngoạn mục nhất cho các vấn đề đáng đôi lúc khiến cho chúng ta ngạc nhiên, không phải là do sự phức tạp của chúng, mà bởi sự đơn giản gọn nhẹ đến không ngờ. Vì thế, hãy tìm kiếm giải pháp đơn giản đầu tiên!

2. Đặt nghi vấn cho những giả định cơ bản

Một số nhà cải cách vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại là những người chỉ đơn thuần ngước lên và tự hỏi nếu một giả định vốn đã được nhiều người công nhận thực ra là không đúng thì sao. Từ Newton đến Einstein hay Yitang Zhang, đặt nghi vấn xoay quanh những giả định đã đem lại những phát minh cải tiến.

Tester không phải là một Einstein đầy tham vọng, nhưng đây vẫn là cách hữu hiệu để họ đánh giá sản phẩm một cách toàn diện, không bỏ sót bất kì một lỗ hổng nào. Chỉ cần nhìn vào những khía cạnh đã được công nhận trước đó, và kiểm tra một cách kỹ lưỡng, bạn có thể đem tới một sự cải tiến vượt bậc cho sản phẩm.

3. Hãy thử những điều trái ngược

Một cách tuyệt vời để có được thoát khỏi thế bí khi xử lý sản phẩm là thử đảo ngược mọi thứ. Có vẻ như rõ ràng rằng X gây ra Y, nhưng nếu Y gây ra X thì sao?

“Vấn đề gà và trứng” là một ví dụ điển hình về điều này. Lúc đầu, có vẻ như rõ ràng là gà phải đến trước. Con gà thì đẻ trứng. Nhưng sau đó bạn nhanh chóng nhận ra rằng con gà đã đến từ đâu đó, và vì gà đến từ trứng, quả trứng phải đã đến trước.
Phải thừa nhận rằng, cách này có thể gây chút bối rối, nhưng những thứ trái ngược sẽ giúp bạn có những đánh giá sâu sắc và có chiều sâu về sản phẩm.

4. Phân tích những trường hợp tương tự

Khi bạn đang cố gắng để giải quyết vấn đề, một cách luôn luôn hữu ích là xem xét lại các trường hợp tương tự.
Tuy nhiên, đây cũng là lúc bạn cần dùng đến tư duy phản biện, nếu không bạn sẽ có thể dễ dàng đi đến những kết luận sai. Hãy hỏi những câu hỏi dưới đây về bất kỳ bằng chứng nào mà bạn gặp phải: Trường hợp lỗi sản phẩm này được thu thập như thế nào, bởi ai, và tại sao?

Nếu bạn muốn trở thành một Tester thực thụ và thăng tiến trong nghề kiểm thử, thì tư duy phản biện là kỹ năng không thể không rèn luyện.

Related posts:

Nội Dung Khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *